Kanał płaski bierze się wtedy, gdy rura okrągła nie mieści się w suficie. Prowadzimy trzy przekroje z blachy ocynkowanej: 150x50, 200x50 i 200x90 mm. Przy cichej prędkości 2 m/s pierwszy przenosi około 54 m³/h, drugi 72 m³/h, a trzeci 130 m³/h. Pierwsze dwa mają tylko 5 cm wysokości, więc wchodzą tam, gdzie rura Ø125 się nie zmieści.
Kiedy kanał płaski, a kiedy rura okrągła
Rura okrągła ma mniejszy opór i łatwiej ją uszczelnić. Jeśli w stropie albo nad sufitem podwieszanym jest 15 cm wolnego miejsca, idź rurą. Kanał płaski ma sens tam, gdzie tego miejsca brakuje: w obniżeniu z płyt g-k o wysokości kilku centymetrów, w przejściu pod belką albo podciągiem, nad oknem czy drzwiami, w wąskiej zabudowie przy ścianie.
Najczęściej kanał płaski jest więc odcinkiem, a nie całą instalacją. Magistrala idzie rurą Ø125 albo Ø160, a tam, gdzie trasa trafia na przeszkodę, redukcja przechodzi na 200x50, kanał przechodzi pod belką i za nią druga redukcja wraca na okrągłe. Różnice między rurą sztywną a przewodem elastycznym opisaliśmy we wpisie przewody do rekuperacji: flex czy rury sztywne.
Ile powietrza przeniesie każdy przekrój
Rachunek jest prosty: pole przekroju w metrach kwadratowych razy prędkość razy 3600 sekund. Kanał 150x50 ma 0,0075 m², więc przy 2 m/s daje 0,0075 × 2 × 3600 = 54 m³/h. Przy kanałach, które kończą się anemostatem w pokoju, trzymamy się okolic 2 m/s. Na magistrali dopuszcza się 3 m/s i więcej, bo tam szum nie dochodzi prosto do ucha.
| Przekrój | Pole przekroju i podobna rura | Strumień przy 2 m/s i 3 m/s |
|---|---|---|
| 150x50 mm | 75 cm², trochę mniej niż Ø100 (78,5 cm²) | 54 m³/h i 81 m³/h |
| 200x50 mm | 100 cm², między Ø100 a Ø125 | 72 m³/h i 108 m³/h |
| 200x90 mm | 180 cm², tyle co Ø150 (176,7 cm²) | 130 m³/h i 194 m³/h |
Liczby są policzone na wymiarze nominalnym. Wnętrze kanału jest odrobinę mniejsze o grubość blachy, więc traktuj je jako górną granicę. Dla porównania jeden przewód elastyczny Ø75 przenosi cicho około 30 m³/h. Kanał 150x50 zastąpi więc mniej więcej dwa takie przewody, a 200x90 cztery.
Dom 120 m² potrzebuje zwykle 200–230 m³/h (skąd ta liczba, liczymy we wpisie ile m³/h powinien mieć rekuperator). Na całą stronę nawiewną takiego domu nie wystarczy nawet 200x90 przy 3 m/s. Kanał płaski obsłuży gałąź do dwóch, trzech pokoi, ale nie zastąpi magistrali.
Dlaczego płaski kanał stawia większy opór
Powietrze hamuje o ścianki. Kanał 200x50 ma 100 cm² przekroju i 500 mm obwodu. Rura o tym samym polu, czyli mniej więcej Ø113, ma obwód 355 mm. Na każdym metrze kanału płaskiego powietrze ociera się więc o około 40% więcej blachy niż w rurze o tym samym przekroju. Do tego każde kolano i każda redukcja dokładają swoje.
W praktyce znaczy to tyle: płaski odcinek ma być tak krótki, jak się da, i mieć jak najmniej zakrętów. Długa trasa z kilkoma kolanami płaskimi to centrala pracująca na wyższym biegu, żeby dopchnąć to samo powietrze. Kanał 200x90 jest pod tym względem lepszy od 200x50, bo jest bliżej kwadratu.
Z czego składa się trasa z kanałów płaskich
Wszystkie elementy mają te same trzy przekroje, więc trasę składa się jak z klocków. Kanały proste są w odcinkach 1 m i 0,5 m. Kształtki są z blachy ocynkowanej o grubości 0,5 mm. W kategorii kształtki prostokątne ocynk znajdziesz:
- kolana 90° i 45° w dwóch wersjach: płaskie i ściana–strop,
- trójniki „T” 90° i 45° oraz „Y” 90° i 120°, a także czwórniki,
- redukcje między przekrojami prostokątnymi i redukcje na rurę okrągłą, symetryczne i niesymetryczne,
- kształtki z wylotem okrągłym od Ø100 do Ø200, pod anemostat albo rurę,
- kształtki K4 i K5 z odejściem kwadratowym 155x155 i 160x160 mm,
- kształtkę VENT-FLEX, która przechodzi z kanału 150x50 albo 200x50 na dwa przewody Ø75,
- przepustnice z cięgnem i z drutem, obejmy mocujące i złączki,
- czerpnie prostokątne w trzech wykończeniach: ocynk, malowana na biało i wybłyszczana.
Kolano płaskie skręca w płaszczyźnie kanału, czyli w lewo albo w prawo, gdy kanał leży płasko. Kolano ściana–strop przechodzi z poziomu na pion, na przykład gdy kanał schodzi z sufitu do ściany. Oba mają ten sam przekrój i kąt, a pracują zupełnie inaczej, więc porównaj rysunek w galerii, zanim dodasz kolano do koszyka.
Jak łączy się kanały płaskie
Karty kanałów i kształtek mówią to samo: elementy łączy się złączkami nyplowymi. Złączka nie jest w komplecie z kanałem, trzeba ją dokupić. Policz każde miejsce, w którym stykają się dwa elementy, i tyle złączek zamów. Trasa z czterech kanałów i dwóch kolan to zwykle pięć złączek, a dochodzą do tego połączenia z redukcjami na obu końcach.
W każdym przekroju jest też złączka mufowa. Która z dwóch pasuje do konkretnego elementu, pokazuje rysunek wymiarowy na karcie produktu. Karta kształtki VENT-FLEX wymaga uszczelek wprost. Pozostałe połączenia warto okleić taśmą aluminiową, bo kanał płaski ma długie, proste szwy, przez które powietrze ucieka łatwiej niż przez okrągłą rurę z uszczelką.
Kanały nie trzymają się same. Obejma mocująca jest w każdym z trzech przekrojów i przykręca kanał do stropu albo stelaża zabudowy. Przy połączeniu z rurą okrągłą przydadzą się kształtki opisane we wpisie o kształtkach wentylacyjnych.
200x50 i 200x90 to dwa różne systemy
Oba mają 200 mm szerokości, więc łatwo uznać, że do siebie pasują. Nie pasują, bo różnią się wysokością o 4 cm. Do połączenia potrzebna jest redukcja prostokątna 200x50/200x90. Tak samo 150x50 łączy się z 200x50 tylko przez redukcję.
Redukcje są w dwóch układach. W symetrycznej osie obu końców leżą w jednej linii, a różnica rozkłada się na obie strony. W niesymetrycznej jedna ścianka idzie prosto, co przydaje się, gdy kanał leży bezpośrednio na stropie i nie może zejść w dół. Rysunek na karcie pokazuje, która ścianka jest prosta.
W wyszukiwarce często pada pytanie o kształtki prostokątne z PCV. Kanały płaskie i kształtki do nich prowadzimy wyłącznie z blachy ocynkowanej. Z tworzywa mamy rozdzielacze, ale płaskiego systemu kanałów z tworzywa w sklepie nie ma.
Kanał płaski przy rozdzielaczu
Drugie miejsce, gdzie przekrój prostokątny pojawia się w rekuperacji, to rozdzielacz. Mamy rozdzielacze płaskie z wyjściem prostokątnym 200x50 albo 200x90, od 6 do 18 króćców Ø75, także w wersji izolowanej. Taki rozdzielacz podłącza się do centrali kanałem płaskim zamiast rurą, kiedy nad sufitem nie ma miejsca na Ø160 czy Ø200. Przy 200x90 strumień 130–194 m³/h wystarcza na jedną stronę nawiewu albo wywiewu w mniejszym domu. Jak działa układ z rozdzielaczem, opisujemy we wpisie o systemie rozdzielaczowym i trójnikowym.
Cztery błędy przy zamawianiu
- Zamówione kanały i kolana, ale bez złączek. Trasa przychodzi i nie da się jej złożyć.
- Kolano płaskie zamiast ściana–strop albo odwrotnie. Kąt się zgadza, kierunek nie.
- Kanał 200x90 i kształtki 200x50, bo szerokość była ta sama. Bez redukcji się nie połączą.
- Cała magistrala w 150x50. Przy 54 m³/h na cichej prędkości centrala pracuje głośno albo nie dopycha powietrza do końca trasy.
Najczęstsze pytania
Ile m³/h przeniesie kanał 150x50?
Kanał 150x50 ma 75 cm² przekroju. Przy 2 m/s, czyli prędkości cichej przy anemostacie, przenosi około 54 m³/h, a przy 3 m/s około 81 m³/h. To odpowiednik dwóch przewodów elastycznych Ø75.
Jakiej rurze odpowiada kanał 200x90?
Polem przekroju odpowiada rurze Ø150: 180 cm² wobec 176,7 cm². Przy 2 m/s przenosi około 130 m³/h. Ma jednak większy obwód niż rura, więc na tej samej długości stawia trochę większy opór.
Czy kanał 200x50 połączę bezpośrednio z 200x90?
Nie. Te przekroje mają różną wysokość, 5 cm i 9 cm. Do połączenia potrzebna jest redukcja prostokątna 200x50/200x90, symetryczna albo niesymetryczna, zależnie od tego, jak biegnie trasa.
Czy złączki są w komplecie z kanałem?
Nie. Kanały i kształtki łączy się złączkami nyplowymi, które kupuje się osobno. Potrzebna jest jedna złączka na każde miejsce, w którym stykają się dwa elementy.
Czy macie kanały płaskie z PCV?
Nie. Kanały płaskie i kształtki prostokątne prowadzimy z blachy ocynkowanej w przekrojach 150x50, 200x50 i 200x90 mm. Z tworzywa mamy tylko rozdzielacze.
Brakuje miejsca na rurę?
W kategorii kanałów płaskich są odcinki 1 m i 0,5 m w przekrojach 150x50, 200x50 i 200x90 mm, a obok kolana, redukcje, złączki i obejmy w tych samych wymiarach.
