Przy zamawianiu kształtki średnica to dopiero połowa zamówienia. Druga połowa to zakończenie króćców. Ta sama fi 125 stoi u nas w dwóch wersjach: WEN, czyli króciec z wyżłobieniem pod przewód giętki i opaskę, oraz K/N, czyli kielich–nypel wciskany w rurę ocynkowaną. Te dwie wersje nie połączą się ze sobą bez dodatkowej złączki, a w nazwie karty różni je jeden trzyznakowy dopisek na końcu.
WEN czy K/N — od tego zaczyna się zamówienie
Cała rodzina kształtek okrągłych z blachy ocynkowanej — u nas 511 pozycji — jest zbudowana wokół dwóch sposobów łączenia. Wybierasz jeden i trzymasz się go na całej trasie.
| Oznaczenie | Jak wygląda króciec | Z czym się łączy |
|---|---|---|
| WEN | gładki, z wyżłobionym rowkiem na obwodzie | przewód giętki Aluflex nasunięty na króciec i dociśnięty opaską zaciskową |
| K/N | jeden koniec rozszerzony (kielich), drugi zwężony (nypel) | rura ocynkowana i inne kształtki K/N, wciskane na wcisk bez dodatkowych części |
| Przejście między nimi | — | złączka mufowa albo nyplowa: mufowa obejmuje końcówki z zewnątrz, nyplowa wchodzi w nie od środka |
Rury ocynkowane w odcinkach 0,25 mb są w wersji kielich–nypel, więc jeśli magistrala idzie na sztywnej rurze, kształtki też bierzesz K/N. Jeśli rozprowadzasz instalację elastycznym Aluflexem, bierzesz WEN. Różnicę między jednym a drugim sposobem prowadzenia instalacji rozpisaliśmy we wpisie o przewodach.
Trójnik „Y" czy „T" i po co komu 45 stopni
Trójnik „Y" rozdziela strumień na dwie odnogi odchodzące symetrycznie od wlotu — w wersji 90° i 120°. Trójnik „T" ma kanał przelotowy i jedno odgałęzienie z boku, pod kątem 90° albo 45°. Pierwszego używasz tam, gdzie trasa się rozwidla na dwie równorzędne gałęzie, drugiego tam, gdzie z magistrali odbijasz pojedynczy nawiew.
Wersja 45° daje łagodniejszy przepływ i mniejsze straty ciśnienia niż 90°. Kosztuje za to długość: odgałęzienie pod ostrym kątem zajmuje więcej miejsca wzdłuż kanału, więc w ciasnym suficie podwieszanym często wygrywa 90°. W trójnikach mamy fi 100–500, każdy kąt osobno w WEN i w K/N.
Osobna pozycja to trójnik „T" 90° z wbudowaną przepustnicą, fi 100–160, tylko w wersji WEN. Bierze się go tam, gdzie odgałęzienie trzeba będzie przydławić przy regulacji, a nad sufitem nie zostało miejsca na osobną przepustnicę.
Czwórnik — kiedy ma sens, a kiedy lepiej rozdzielacz
Czwórnik rozdziela powietrze w jednym punkcie na trzy odnogi. Mamy fi 100–500, każdą średnicę w WEN i w K/N. Sprawdza się w węźle, z którego trasy rozchodzą się w różne strony budynku, i oszczędza kilka metrów rury wobec dwóch trójników ustawionych jeden za drugim.
Ma jednak tę samą wadę co każde rozgałęzienie na trasie: przepływ w odnogach zależy od oporów za nimi i wyważa się go potem przepustnicami. Jeśli budujesz instalację od zera i zależy ci na powtarzalnej regulacji każdego pomieszczenia osobno, porównaj to z systemem gwiazdowym — zrobiliśmy to we wpisie o systemie rozdzielaczowym i trójnikowym.
Redukcja: segmentowa, tłoczona, symetryczna
Redukcja tłoczona jest wyciśnięta z jednego kawałka blachy, jest krótka i występuje tylko między sąsiednimi średnicami: 110/100, 120/110, 125/120, 130/120, 140/130, 150/140 i 160/150. Redukcja segmentowa jest składana z segmentów, przez co jest dłuższa, ma łagodniejsze przejście i występuje także przy dużej różnicy przekrojów — mamy w redukcjach fi 350/150 i fi 250/100.
Do tego dochodzi redukcja symetryczna i niesymetryczna okrągła, czyli przejście z kanału płaskiego 150x50, 200x50 albo 200x90 na okrągły fi 100–200. Tę łączy się złączkami nyplowymi, co karta produktu podaje wprost.
Zostaje słowo „odwrotna" w nazwach z oznaczeniem S2 i T2. Nie znaczy ono, że redukcja zwęża w drugą stronę — średnice są te same. Zmienia się to, który koniec jest kielichem, a który nyplem. Sześć kart podaje to w nawiasie wprost, na przykład „150 – nypel, 140 – kielich". Na pozostałych opis tego nie rozróżnia, więc przed zamówieniem sprawdź rysunek wymiarowy w galerii zdjęć albo zadzwoń. Wolimy to napisać, niż udawać, że opisy są równe.
Opaska zaciskowa idzie po obwodzie, nie po nominale
Najczęstsza pomyłka w koszyku. Opaska nie obejmuje samego króćca, tylko przewód giętki nasunięty na ten króciec. Średnica w tym miejscu jest większa od nominalnej fi kształtki, więc opaska „na fi 125" dobrana dosłownie okaże się za krótka.
Mamy 24 zakresy, od 8-12 mm do 300-320 mm, wszystkie na taśmie szerokości 9 mm, plus jedną uniwersalną 60-180. Zakres dobiera się tak, żeby zmierzona średnica zewnętrzna na złożonym połączeniu wypadła mniej więcej w jego środku, a nie przy górnej krawędzi. Aluflex prowadzimy w fi 90–250, w tym w nietypowym fi 115; rozciąga się do 2,7 m, więc jeden odcinek zwykle domyka podejście do anemostatu.
Kolano nastawne czy stałe
Kolano stałe ma jeden kąt, 45° albo 90°, i sztywną konstrukcję. Kolano nastawne jest zbudowane z segmentów, które obraca się względem siebie, przez co ustawisz nim dowolny kąt od 0° do 90°. Jedna sztuka w magazynie zastępuje kilka wariantów, a na trasie, która nie trafia w równy kąt, jest jedynym sensownym rozwiązaniem.
Za tę swobodę płaci się oporem. Segmentowa budowa zaburza przepływ mocniej niż gładkie kolano tłoczone, więc na magistrali z dużym strumieniem trzymaj się kolan stałych i, jeśli miejsce pozwala, dwóch po 45° zamiast jednego 90°. Kolana mamy w fi 100–500.
Przepustnica to nie zasuwa
Przepustnica służy do regulacji: ustawia się ją w położeniu pośrednim i zostawia na stałe po wyważeniu instalacji. W wersji z klamką, fi 100–200, ustawiasz ją ręką. W wersji z drutem, fi 100–160, wyprowadzasz cięgno tam, gdzie da się dosięgnąć — po to jest, żeby przepustnica schowana nad sufitem dała się jeszcze poprawić.
Zasuwa, fi 100–200, ma dwa stany: otwarta albo zamknięta. Odcina gałąź, nie dławi jej. Podstawienie zasuwy pod regulację przepływów to jeden z tych błędów, które widać dopiero przy odbiorze instalacji — zebraliśmy je w osobnym wpisie o błędach montażu.
Drobiazgi, na których staje montaż
Przejście na kratkę zamienia okrągły kanał fi 100–150 na prostokątny wylot 170x170 albo 170x300 i tym podłącza się kratkę lub anemostat. Zaślepka fi 63, 75, 90 i 125 zamyka króciec, którego na razie nie używasz — na przykład zapasowe wyjście rozdzielacza. Uszczelki do rekuperacji mamy w fi 63, 75 i 90, a fi 75 także w komplecie po dziesięć sztuk, bo tych schodzi najwięcej.
Dwie taśmy robią dwie różne rzeczy i bywają mylone przy zamówieniu. Aluminiowa zbrojona, 50 mm szerokości w rolce 50 mb, wytrzymuje 120°C i służy do uszczelniania styków oraz izolacji. Perforowana ocynkowana, 17 mm w rolce 25 mb, jest do zawieszania i mocowania kanałów, a nie do uszczelniania. Do kompletu nóż do przewodu fi 75, który przecina powłokę i warstwę wewnętrzną bez naruszenia rdzenia — po jednym zmarnowanym odcinku Vent-Flexa przestaje być fanaberią.
Cztery błędy przy zamawianiu kształtek
Zamówienie po samej średnicy. Fi 125 nie wystarczy. Bez sprawdzenia, czy potrzebujesz WEN czy K/N, paczka przyjedzie z kształtką, której nie wepniesz w to, co już wisi.
Opaska dobrana do nominalnej średnicy. Zakres opaski ma objąć przewód nałożony na króciec, a nie sam króciec. Zmierz to miejsce, zanim dorzucisz opaski do koszyka.
Redukcja „odwrotna" brana na oko. Sprawdź w galerii, który koniec jest kielichem. Odwrotna wersja tej samej pary średnic wchodzi w instalację drugą stroną i przy sztywnej rurze nie ma jak jej obrócić.
Zasuwa kupiona do wyważania przepływów. Do regulacji służy przepustnica. Zasuwa odcina gałąź i tyle, a instalacja wyregulowana zasuwami wraca do punktu wyjścia przy pierwszym zamknięciu.
Najczęstsze pytania o kształtki wentylacyjne
Co oznacza WEN i K/N w nazwie kształtki?
WEN to króciec z wyżłobionym rowkiem, na który nasuwa się przewód giętki Aluflex i dociska opaską zaciskową. K/N to system kielich–nypel: jeden koniec rozszerzony, drugi zwężony, łączony na wcisk ze sztywną rurą ocynkowaną. Kształtki z różnymi zakończeniami łączy się złączką mufową albo nyplową.
Czym różni się trójnik „Y" od trójnika „T"?
„Y" rozdziela strumień na dwie odnogi odchodzące symetrycznie od wlotu, w wersji 90° albo 120°. „T" ma kanał przelotowy i jedno odgałęzienie z boku, pod kątem 90° albo 45°. Pierwszy do rozwidlenia trasy, drugi do odbicia pojedynczego nawiewu z magistrali.
Co znaczy redukcja odwrotna?
Średnice są te same co w wersji podstawowej, zmienia się to, który koniec jest kielichem, a który nyplem. Część kart podaje to w nawiasie, na przykład „150 – nypel, 140 – kielich". Jeśli w opisie tego nie ma, sprawdź rysunek wymiarowy w galerii zdjęć przed zamówieniem.
Jak dobrać opaskę zaciskową do przewodu?
Po średnicy zewnętrznej złożonego połączenia, czyli przewodu giętkiego nasuniętego na króciec, a nie po nominalnej średnicy kształtki. Zakresy idą od 8-12 mm do 300-320 mm na taśmie szerokości 9 mm, jest też opaska uniwersalna 60-180.
Czy kształtki ocynkowane nadają się do rekuperacji?
Tak. To standardowy materiał instalacji nawiewno-wywiewnej, systemów DGP i wentylacji ogólnej. Blacha ocynkowana jest odporna na korozję, a trójniki okrągłe robimy z blachy 0,5 mm. Kształtek ocynkowanych nie stosuje się natomiast do odprowadzania spalin.
Nie wiesz, czy zamówić WEN czy K/N?
Napisz, na czym prowadzona jest instalacja i jakie masz średnice, a dobierzemy komplet kształtek, złączek i opasek do jednego systemu łączenia. W magazynie mamy fi 100–500 w obu wersjach.
