Przewody do rekuperacji — flex czy rury sztywne

W typowej instalacji domowej używa się obu rodzajów przewodów, tylko w innych miejscach. Magistrale od centrali do rozdzielaczy i do przegrody prowadzi się sztywnymi rurami ocynkowanymi Ø100–160, a od rozdzielacza do każdego anemostatu idzie elastyczny przewód Ø75. Aluflex zostaje do krótkich połączeń przy urządzeniu. Instalacja zrobiona w całości z jednego typu przewodu zawsze na czymś traci.

Cztery rodzaje przewodów i ich miejsce w instalacji

Nazwa „przewód wentylacyjny" obejmuje w sklepie cztery różne produkty, które robią cztery różne rzeczy. Warto je rozdzielić, zanim zacznie się liczyć metry.

Kanały płaskie DPP 50×100 i 50×200 mm to piąta możliwość, sensowna wtedy, gdy przewód musi zmieścić się w warstwie ocieplenia albo nad sufitem podwieszanym o małej wysokości.

Skąd bierze się różnica: gładko czy w karbach

Cała rzecz rozbija się o wnętrze rury. Rura ocynkowana i VENT-FLEX mają w środku gładką ściankę. Aluflex jest karbowany na całej długości, bo z tego bierze się jego giętkość. Powietrze przepływające przez karby traci energię na każdym z nich.

W praktyce rozciągnięty do końca aluflex stawia mniej więcej dwa do trzech razy większy opór niż rura sztywna tej samej średnicy. Ściśnięty do połowy długości, a tak wygląda większość zwojów zostawionych w stropie, opór rośnie kilkakrotnie. Wentylator musi to nadrobić obrotami, więc rośnie pobór prądu i szum w kanale, a przepływy w dalszych pomieszczeniach spadają.

Druga różnica jest higieniczna. W karbach osiada kurz, którego nie da się stamtąd wyciągnąć szczotką. Gładki przewód czyści się przelotowo, karbowany trzeba wymienić.

VENT-FLEX Ø75 — dlaczego to dziś standard w domach

Przewody VENT-FLEX to HDPE o dwuwarstwowej budowie: karbowany na zewnątrz, gładki w środku. Dostępne średnice to Ø63, Ø75 i Ø90, przy czym Ø75 wyszedł na standard w systemie rozdzielaczowym. Rolki mają 25 lub 50 metrów, więc odcinek od rozdzielacza do anemostatu idzie jednym kawałkiem, bez ani jednego łączenia zalanego w stropie.

Konstrukcja jest przystosowana do zalania betonem, co przesądza sprawę na budowie: przewody układa się na stropie przed wylewką, a nie później pod sufitem podwieszanym. Wewnętrzna powłoka ma dodatki antygrzybicze i bakteriobójcze, w wersji PREMIUM oparte na nanocząsteczkach srebra i krzemionki. Zakres pracy to -15 do +60°C, co ma znaczenie przy prowadzeniu trasy przez nieogrzewane poddasze.

Do rozdzielaczy w systemie PK i TPK przewód wpina się na plastikowe szybkozłącze, bez kleju i bez taśmy. Do rozdzielaczy ocynkowanych OC i GM idzie na króciec z uszczelką i opaskę.

Ile przewodów Ø75 na pomieszczenie

To pytanie decyduje o tym, czy instalacja będzie cicha. Jeden przewód Ø75 ma przekrój 44 cm². Przy 30 m³/h powietrze płynie w nim 1,9 m/s i tego się nie słyszy. Przy 45 m³/h prędkość dochodzi do 2,8 m/s i w cichą noc szum jest już wyczuwalny przy anemostacie.

Stąd prosty przelicznik: sypialnia z nawiewem 30 m³/h dostaje jeden przewód Ø75, salon z 90 m³/h — trzy, wpięte w skrzynkę rozprężną pod jednym anemostatem albo rozdzielone na dwa punkty nawiewne.

Rury sztywne na magistrale

Odcinek od centrali do rozdzielacza przenosi cały strumień, w domu 150 m² będzie to 180–250 m³/h. Prędkość na magistrali przyjmuje się 3–4 m/s, więc wypada Ø125 lub Ø160. Na takich strumieniach opory mają największy udział w całej charakterystyce instalacji i tu flex się po prostu nie opłaca.

Rury ocynkowane są dostępne w średnicach Ø100, 110, 120, 125, 130, 150 i 160, w odcinkach 0,25, 0,33, 0,5 i 1 m. Krótkie odcinki wyglądają na drobiazg, a rozwiązują dopasowanie trasy bez cięcia rury na budowie. Zakończenia kielich–nypel wchodzą jedno w drugie, styk uszczelnia się taśmą aluminiową albo opaską. Do kompletu idą kolana, trójniki, redukcje i przepustnice z tego samego systemu. Większe średnice, Ø200 i wyżej, to już system SPIRO.

Sztywna rura ma jeszcze jedną przewagę, o której myśli się dopiero po latach: przy rewizji wchodzi w nią szczotka kominiarska i kamera inspekcyjna.

Aluflex — do czego naprawdę służy

Aluflex w średnicach Ø90–250 jest tani, gnie się w dowolną stronę i skraca się nożem. Dlatego trafia w miejsca, w których gięcie sztywnej rury zabrałoby pół dnia: wpięcie centrali w magistralę, obejście belki stropowej, dojście do kratki w skosie. Odcinek powinien mieć do 1–1,5 m i musi być rozciągnięty do końca, a nadmiar odcięty, nie zwinięty.

Aluflex przy centrali ma dodatkową zaletę: tłumi drgania obudowy, które sztywna rura przeniosłaby dalej w konstrukcję budynku. To argument za tym, żeby pierwszy odcinek za króćcem był właśnie elastyczny.

Przewód izolowany zamiast rury z osobną izolacją

Odcinki czerpni i wyrzutni oraz każda trasa biegnąca przez nieogrzewaną przestrzeń wymagają izolacji paroszczelnej. Można to zrobić dwuetapowo: rura ocynkowana plus mata kauczukowa 13–19 mm albo wełna z klejem 20–30 mm ze sklejonymi stykami. Można też od razu wziąć przewód izolowany z gotową warstwą, dostępny w Ø102, 127, 152, 165, 203, 254, 305 i 315 mm, w zwojach 5 i 10 metrów.

Przewód izolowany wygrywa czasem montażu i tym, że nie ma jak pomylić grubości. Rura z osobną izolacją wygrywa oporami przepływu, bo w środku jest gładka. Na krótkim dojściu do przegrody, do 3 metrów, różnica oporów jest pomijalna i decyduje wygoda. Na kilkunastometrowej trasie przez poddasze lepiej dołożyć pracy i zaizolować rurę sztywną.

Cztery błędy z gotowych instalacji

Cała instalacja z aluflexu. Wychodzi najtaniej na materiale i najdrożej w eksploatacji. Karbowane wnętrze na każdym metrze, zwoje po drodze, brak możliwości czyszczenia. Po dwóch sezonach właściciel dzwoni, że rekuperacja szumi i „chyba jest za słaba".

Zapas przewodu zwinięty w stropie. Zostawione dwa metry „na wszelki wypadek" tworzą pętlę, w której zbiera się kondensat, a opory rosną tak, jakby trasa była dwa razy dłuższa. Przewód docina się na wymiar.

Jeden przewód Ø75 do salonu. 90 m³/h przepuszczone przez 44 cm² przekroju daje 5,7 m/s i słyszalny szum przy każdej pracy centrali powyżej biegu nocnego. Trzy przewody na to samo pomieszczenie kosztują kilkadziesiąt złotych więcej i załatwiają temat.

Nieizolowany odcinek do czerpni. Zimą rura prowadzi przez ciepły dom powietrze o kilkunastu stopniach poniżej zera. Bez izolacji woda wykrapla się po zewnętrznej stronie kanału i kapie na sufit podwieszany.

Najczęstsze pytania o przewody do rekuperacji

Flex czy rura sztywna do rekuperacji?

Jedno i drugie, w innych miejscach. Magistrale od centrali do rozdzielacza i do przegrody ze sztywnych rur ocynkowanych Ø100–160, odejścia od rozdzielacza do anemostatów elastycznym VENT-FLEX Ø75. Aluflex tylko na krótkie wpięcia przy centrali.

Ile powietrza przenosi jeden przewód Ø75?

Około 30 m³/h przy prędkości 1,9 m/s i przy takim strumieniu instalacja jest cicha. Powyżej 45 m³/h prędkość przekracza 2,8 m/s i pojawia się szum przy anemostacie. Salon z nawiewem 90 m³/h wymaga trzech przewodów Ø75.

Czy przewód VENT-FLEX można zalać betonem?

Tak, dwuwarstwowa konstrukcja HDPE jest do tego przystosowana i to typowy sposób prowadzenia instalacji rozdzielaczowej w domu jednorodzinnym. Przewód układa się na stropie przed wylewką, jednym odcinkiem z rolki, bez łączeń w wylewce.

Czy aluflex nadaje się do całej instalacji rekuperacji?

Nie. Karbowane wnętrze daje dwu- lub trzykrotnie wyższe opory niż rura gładka, a ściśnięty odcinek jeszcze więcej. Do tego w karbach osiada kurz, którego nie da się wyczyścić. Aluflex sprawdza się na odcinkach do 1–1,5 m, rozciągniętych do końca.

Czym różni się przewód izolowany od zwykłego?

Ma fabryczną warstwę izolacji na całej długości i stosuje się go tam, gdzie kanał prowadzi powietrze o temperaturze zewnętrznej: na odcinku czerpni i wyrzutni oraz na trasach przez nieogrzewane poddasze. Alternatywą jest rura ocynkowana owinięta matą kauczukową 13–19 mm lub wełną z klejem 20–30 mm.